Hoe kan het zenuwstelsel minder gevoelig worden?

Begrijpen en ervaren

Hoewel inzicht alleen niet altijd voldoende is, zijn er mensen die verandering ervaren alleen door goede uitleg over pijn en het beschermingssysteem. Begrijpen wat er gebeurt is een belangrijke eerste stap. Daarnaast leert het zenuwstelsel vooral door nieuwe ervaringen.

Nieuwe ervaringen geven nieuwe informatie

Anna heeft tijdens het tillen haar rug overbelast.

In het begin is pijn een helpend alarmsignaal.

Ze gaat voorzichtiger bewegen en geeft haar lichaam tijd om te herstellen.

Na verloop van tijd is de rug hersteld. Toch voelt bukken nog steeds spannend en doet het vaak pijn.

Dat betekent niet automatisch dat de rug nog beschadigd is.

Het kan ook betekenen dat het zenuwstelsel heeft geleerd dat bukken extra bescherming nodig heeft.

Anna merkt bijvoorbeeld dat ze:

• vaak controleert hoe haar rug aanvoelt;

• bukken liever vermijdt;

• haar spieren al aanspannen voordat ze bukt;

• tijdens het bukken snel pijn voelt.

Doordat ze bukken steeds vermijdt wanneer het pijn doet of spannend voelt, krijgt haar zenuwstelsel weinig nieuwe ervaringen met deze beweging. De eerdere ervaring blijft daardoor een belangrijk onderdeel van de informatie die het zenuwstelsel verwerkt: bukken ging samen met pijn en extra bescherming.

Dat gebeurt automatisch. Anna doet niets verkeerd.

Een ervaring hoeft niet perfect te zijn

Stel dat Anna rustig en stap voor stap weer begint met bukken.

Het doel is daarbij niet om te bewijzen dat bukken geen pijn doet. Ook hoeft ze de pijn niet te negeren.

Ze kan nieuwsgierig opmerken wat er gebeurt. Misschien voelt ze spanning in haar rug. Misschien is er wat pijn. En misschien merkt ze tegelijkertijd dat ze gewoon kan bewegen en dat er niets bijzonders gebeurt.

Ook zo'n ervaring geeft nieuwe informatie.

Op een dag laat Anna een theelepel vallen. Zonder erbij na te denken bukt ze zich om hem op te rapen. Pas daarna denkt ze: Hé... dat ging eigenlijk best goed.

Een paar dagen later gebeurt het opnieuw. En daarna nog een keer.

Soms doet bukken nog pijn, maar niet meer iedere keer.

Langzaam ontstaan er meer ervaringen waarin bukken niet automatisch tot een sterke beschermingsreactie leidt.

Het is niet één goede ervaring die het verschil maakt. Juist veel kleine ervaringen samen kunnen ervoor zorgen dat een eerder aangeleerd patroon geleidelijk verandert.

Een nieuw pad

Je kunt dit vergelijken met een pad in een grasveld.

Als je één keer over het gras loopt, zie je daar achteraf nauwelijks iets van. Maar als je steeds dezelfde route neemt, ontstaat er na verloop van tijd een duidelijker pad.

Zo kunnen eerdere ervaringen ervoor zorgen dat een 'pijnpad' ontstaat en een bepaalde beweging of situatie steeds gemakkelijker een bepaalde reactie oproept.

Maar er kunnen ook andere routes ontstaan.

Wanneer Anna nieuwe ervaringen opdoet met bukken, komen daar nieuwe ervaringen en informatie bij. Ze merkt bijvoorbeeld dat ze kan bukken zonder dat er iedere keer een sterke beschermingsreactie ontstaat.

Met voldoende nieuwe ervaringen kan het beschermingssysteem geleidelijk anders gaan reageren. Een beweging die eerst automatisch pijn of spanning opriep, kan daardoor weer gemakkelijker worden.

Het oude pad wordt geleidelijk minder sterk, terwijl het nieuwe pad steeds vertrouwder wordt. Daardoor kan de pijn langzaam afnemen en verdwijnen.

Dat is één van de manieren waarop verandering mogelijk kan worden.